Gdynia – Tel Awiw: wystawa o spełnionych marzeniach 9 września 2019 | wyślij link
Gdynia – Tel Awiw: wystawa o spełnionych marzeniach

 

Gdynię od Tel Awiwu dzieli blisko 3000 kilometrów ale zdziwicie się, jak wiele je łączy! Zapraszamy do Muzeum POLIN, gdzie od września zobaczymy wystawę „Gdynia – Tel Awiw”, poświęconą dwóm miastom zbudowanym na marzeniach. Oba powstały w tym samym czasie jako porty-bramy na świat, eleganckie kurorty i perły modernistycznej architektury. Oba były też symbolami nowoczesności i dumy nowych państw: Polski, odrodzonej po latach zaborów, i nowopowstałego Izraela. Zobaczcie zdjęcia i makiety najpiękniejszych budynków, dokumenty pokazujące codzienne życie i święta, dizajnerskie przedmioty i dzieła współczesnych artystów. „Gdynia – Tel Awiw” już od 13 września w Muzeum POLIN w Warszawie.

 

Biel eleganckich budynków, błękit morza oraz złoty kolor słońca i piasku – te barwy najlepiej opisują Gdynię i Tel Awiw, dwa miasta powstałe na początku XX wieku. Na nowej wystawie w Muzeum POLIN wyruszymy w podróż po tych dwóch nadmorskich miastach, by podziwiać ich atmosferę, architekturę, sztukę i zwyczaje ich mieszkańców.

 

 

Oba miasta odegrały podobną rolę w historii swoich krajów – reprezentowały marzenia i aspiracje państw, których jeszcze kilka lat wcześniej nie było na mapach. Tel Awiw, założony w 1909 r., miał być „pierwszym miastem hebrajskim”. Gdynia, budowana od 1920 r., mała być  „polskimi wrotami na świat”. Jako nowoczesny port, miała być w pierwszym rzędzie bramą wyjazdową dla towarów i ludzi. Z kolei nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. Te reprezentacyjne funkcje i początek nowego stulecia sprzyjały realizacji ambitnych planów urbanistycznych.

Do ich tworzenia zaproszono znakomitych architektów – w obu miastach często polsko-żydowskiego pochodzenia! Tworzyli oni w duchu modernizmu, projektując przestrzeń do życia na miarę nowej epoki. Pisano wówczas, że „przez szerokie, widne okna dwudziestowiecznego domu można już dostrzec białe miasta jutra”.  I właśnie „białymi miastami” nazywano  zarówno Gdynię, jak i Tel Awiw. Na wystawie zobaczymy projekty, zdjęcia i makiety słynnych budynków – takich, jak gdyńska siedziba ZUS projektu Romana Piotrowskiego, dworzec główny Romualda Müllera czy budynek Banku Polskiego, dzieło Stanisława Filasiewicza. Podobne budynki pojawiły się, i to na znacznie większą skalę, także w Tel Awiwie, gdzie liczne budowle modernistyczne zdominowały centrum miasta, koncentrując się wokół ronda Ziny Dizengoff. Bardzo wielu architektów tworzyło w duchu Bauhausu, słynnej niemieckiej szkoły projektowania. Jednym z jej pierwszych absolwentów był Arieh Sharon, czołowy architekt młodego Izraela. W Gdyni także możemy podziwiać budynki w tej stylistyce – np. piękne kamienice  przy Skwerze Kościuszki i Placu Kaszubskim zaprojektowane m.in. przez Włodzimierza Prochaskę i Tadeusza Jędrzejewskiego.

 

Jak w tych „białych miastach” żyło się ludziom? Tego także dowiemy się z wystawy „Gdynia – Tel Awiw”. Na archiwalnych zdjęciach zobaczymy jak się ubierali, czym jeździli i na czym polegała ich praca. Dawne plakaty propagandowe i promocyjne przypomną, jakimi walorami reklamowano Gdynię i Tel Awiw turystom, a jakimi hasłami zagrzewano mieszkańców i robotników do budowy obu miast. Oprócz codzienności zdjęcia, opisy i dokumenty prezentowane na wystawie pokazują także dni wyjątkowe. Zobaczymy celebrowane rokrocznie święta miejskie, okazję do zademonstrowania narodowej dumy. W przypadku Gdyni będzie to Święto Morza, a w przypadku Tel Awiwu obchody Purim – radosnego święta żydowskiego, upamiętniającego odzyskanie wolności.

Więzi pomiędzy Gdynią a Tel Awiwem nie ograniczały się do analogii architektonicznych, czy ideowych. Oba miasta łączyły  także statki linii żeglugowych „Gdynia-Ameryka”. Ich flagowym transatlantykiem był M/S „Piłsudski”, który – podobnie jak Gdynia – miał być ambasadorem polskiej kultury. Nad jego wystrojem czuwała komisja artystyczna, a wnętrza i wyposażenie jednostki projektowali czołowi polscy twórcy. Ich dziełem były nie tylko kajuty i salony, ale również detale, jak np. menu w restauracji, czy zastawa stołowa – której przykłady obejrzymy na wystawie.

 

Nowe miasta i ich mit założycielski przyciągały i inspirowały artystów obu krajów. Dlatego na wystawie „Gdynia – Tel Awiw” znajdą się, specjalnie sprowadzone z Izraela, dzieła takich artystów, jak Nahum Gutman, Reuven Rubin czy Ludwig Blum. Zaś klamrę między przeszłością a dniem dzisiejszym zamkną polscy artyści współcześni. Maurycy Gomulicki stworzy dla Muzeum POLIN neon, nawiązujący do symboliki obu miast. Fotografik Wojciech Wilczyk przygotuje foto-esej o architekturze modernistycznej Gdyni i Tel Awiwu, pokazując współczesny wygląd i kontekst otoczenia wybranych ikonicznych budynków. Modernistyczna architektura będzie również tematem ascetycznych obrazów Marii Kiesner, pasjonującej się miejskimi krajobrazami.

 

 

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw” jest związana z obchodami stulecia powstania miasta Gdyni, stulecia założenia Bauhausu – niemieckiej uczelni, której program ukształtował nowoczesne oblicze wielu miast Europy i dzisiejszego Izraela, wreszcie stu dziesięciolecia powstania Tel Awiwu.

Wystawa powstaje we współpracy z Muzeum Miasta Gdyni, pod honorowym patronatem prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i mera Tel Awiwu Rona Huldaia.

Wycieczka na trasie  Gdynia – Tel Awiw pokaże nam więc oba miasta na co dzień i od święta. Oczami mieszkańców i artystów. Od strony architektury i polityki. Zapraszamy w tę niezwykła podróż już od 13 września. Wyruszamy z Muzeum POLIN!

 

Źródło: Muzeum POLIN

 

ARCH #55
WRZESIEŃ/PAŹDZIERNIK 2019
facebook