AUTOR ARTYKUŁU
GRAŻYNA KODYM – KOZACZKO
MARIAN FIKUS I JERZY GURAWSKI | LAUREACI HONOROWEJ NAGRODY POZNAŃSKIEGO ODDZIAŁU SARP 2013
28 lutego 2014 | wyślij link
MARIAN FIKUS I JERZY GURAWSKI | LAUREACI HONOROWEJ NAGRODY POZNAŃSKIEGO ODDZIAŁU SARP 2013

 

12 grudnia 2013 roku w siedzibie poznańskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich na Starym Rynku uroczyście wręczono Honorową Nagrodę oddziału dwóm znakomitym architektom, wieloletnim wykładowcom akademickim, zasłużonym działaczom środowiskowym i społecznym. (…)

Już początki drogi zawodowej Laureatów zwiastowały wybitne i bujne osobowości.

 

Kolega Jerzy Gurawski w 1960 roku ukończył Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, broniąc projekt dyplomowy „Teatr eksperymentalny”, opracowany pod kierunkiem wybitnego projektanta, prof. Zbigniewa Kupca. Jeszcze w czasie studiów zdobył pierwszą nagrodę równorzędną w ogólnopolskim konkursie na projekt „mobilnego” Teatru Ziemi Mazowieckiej. Dzięki tym doświadczeniom zaraz po studiach rozpoczął współpracę z opolskim Teatrem 13 Rzędów Jerzego Grotowskiego, jednego z największych reformatorów teatru XX wieku, twórcy nowatorskiej metody aktorskiej. Ustanowił wówczas nową profesję: architekta przestrzeni teatralnej. Grotowski w pełni zaakceptował moją teorię przestrzeni teatralnej, w której porusza się aktor i widz i wzajem na siebie oddziałują – wspomina Jerzy Gurawski, który w „Teatrze 13 Rzędów”, potem „Laboratorium” tworzył nie-scenografie czy dekoracje, lecz „środowiska” burzące tradycyjne relacje między widzem i sceną, dostosowane do potrzeb twórców oraz wpływające w zasadniczy sposób na percepcję przedstawienia. W ciągu kilku lat dokonał prawdziwej rewolucji scenicznej naśladowanej przez wiele teatrów w Polsce i na świecie.

Stopniowo projektowanie przestrzeni architektonicznej, mniej efemerycznej, niż teatralna stawało się dla Kolegi Jerzego Gurawskiego coraz bardziej frapujące.  I wtedy w Opolu, w którym pracował również Marian Fikus nastąpił historyczny moment: zawiązania współpracy, jedynych [w tym miejscu] ludzi, którzy ze sobą na pewne tematy mogli rozmawiać.

 

Marian Fikus jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej, który ukończył w 1963 roku broniąc projektu dyplomowego „Teatr Pantomimy”, opracowanego pod kierunkiem profesora Juliana Duchowicza. Jego mentor  – podobnie jak dzisiejsi bohaterowie – jest Laureatem  Honorowej Nagrodą SARP, którą otrzymał w 1973 roku razem ze swoimi wieloletnim współpracownikiem Zygmuntem Majerskim. Tymczasem, projekt dyplomowy świeżego absolwenta w 1963 roku wziął udział w Biennale Sztuki Nowoczesnej w Sao Paulo, drugim najstarszym światowym festiwalu artystycznym po weneckim i zdobył tam I nagrodę w otwartym konkursie architektury teatralnej.

Początkiem współpracy, teamu „Bounty Hunters”, w którego składzie do 1976 roku działał również architekt Jan Godlewski, był konkurs z 1969 roku na Centrum Kędzierzyna, w którym zespół zgłosił aż trzy projekty, nagrodzone pierwszym i drugim miejscem oraz wyróżnieniem.

Tak charakteryzuje ten okres Jerzy Gurawski: To była zachłanność pracy. My byśmy robili i robili… Słuchajcie to była zabawa, bo mieliśmy i… dużo stołów i dużo pomysłów. Marian Fikus dodaje: Pierwsza wspólna praca to było takie podglądanie się i >>obwąchiwanie<<. Dlatego [powstały] dwie prace [każda] pod innym szefostwem (…) One były przestrzennie inne. Niedosyt sprawił, że zrobiliśmy jeszcze [jedną]. Ta trzecia dała praca dała nam wiele zadowolenia.

 

W 1974 roku Marian Fikus i Jerzy Gurawski oraz Jan Godlewski na zaproszenie głównego architekta Poznania osiedlili się w grodzie Przemysława z zadaniem zaprojektowania kampusu uniwersyteckiego w Paśmie Północnym Poznania. Nadali solidnemu poznańskiemu środowisku architektonicznemu  nową dynamikę. Do 1988 roku, zespół Marian Fikus-Jerzy Gurawski zdobył prawie 40 nagród i wyróżnień, w konkursach urbanistycznych i architektonicznych, rozpisanych w Polsce i za granicą. Zrealizował m. in. I etap budowy zespołu akademickiego  UAM na Morasku, Wydział Fizyki i Akustyki oraz kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Głogowie, za który w 1988 otrzymali Nagrodę SARP oraz w 2007 Nagrodę Bł. Brata Alberta.

W 1988 roku Koledzy Jerzy Gurawski i Marian Fikus rozpoczęli indywidualną działalność projektową, organizując własne pracownie. O ile w latach 70. i 80. ich działalności twórczej ton nadawały konkursy, to w następnym okresie dominantę stanowią wybitne realizacje, często zresztą będące następstwem wygranych konkursów.

Jerzy Gurawski ze swoim Biurem ARPA zrealizował m. in.: Wydziały Fizyki, Matematyki – Informatyki, Geografii, Centrum Nanobiomedyczne,  halę sportową – wszystkie wymienione obiekty w Kampusie UAM na Morasku, rozbudowę Akademii Muzycznej w  Poznaniu, Kryptę Zasłużonych Wielkopolan, zespół apartamentowo-hotelowy: „Wstęga Warty”, budynek dydaktyczny AWF w Poznaniu, rozbudowę Malarni Teatru Polskiego, budynek Międzyuczelnianego Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych dla Uniwersytetu Śląskiego, a także liczne opracowania urbanistyczne i zespoły mieszkaniowe.

Marian Fikus od 1988 roku z żoną Elżbietą Kosińską-Fikus prowadzi Biuro Architektoniczne „Studio Fikus”. Do jego najważniejszych realizacji należą Osiedle Różany Potok w Poznaniu, Kampus 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Centrum Wykładowo-Konferencyjne i Biblioteka Politechniki Poznańskiej, kościoły w Poznaniu, Bydgoszczy, Turku i Świebodzinie, liczne plany miejscowe. Obecnie w Poznaniu realizowane jest Centrum Internetu Optycznego.

 

Tak w wywiadzie-rzece opublikowanym w 1982 roku w „Architekturze” definiowali swoją „metodę” architektoniczną: My z panem Marianem mamy jedną zasadę – nie mamy żadnej tezy, takiej wielkiej ideologii, z którą jeździlibyśmy po Polsce. Nie potrafimy Wam wygłosić żadnego (…) manifestu, twórczego credo i wielu nam może poczytać to za błąd. (….) Przede wszystkim staramy się po prostu być wrażliwi. I to wszystko. Kolejna wypowiedź definiuje jednak jedną prostą zasadę: zawsze staramy się wykorzystać wszystkie elementy istniejące. Za udany uznajemy projekt, który był do końca przeanalizowany i przestudiowany, dostosowany do warunków, jakie istnieją tam gdzie ma powstać realizacja.   (….) Gdy kończymy pracę, to ciągle zostaje niepokój, że mogliśmy zrobić to lepiej, inaczej. To w naszym zawodzie podkreśla jego twórczy charakter. (…) Na ciągłych wątpliwościach i poszukiwaniach bez końca polega sens twórczości architektonicznej. (…)

 

Obaj Laureaci z wykładami gościli w wielu światowej sławy instytucjach naukowych i artystycznych. Obaj wyjątkowo zasłużeni dla naszego środowiska zawodowego oraz ochrony krajobrazu architektonicznego Polski. Nie sposób wymienić wszystkie funkcje, które pełnili bądź pełnią nadal w SARP, IARP, WOIA, PAN, licznych komisjach i komitetach.

Wspomnieć można choćby podwójne kadencje prezesowania poznańskiemu oddziałowi Stowarzyszenia.

Wśród licznych nagród na pewno najważniejszymi była Honorowa Nagroda SARP: w 2007 roku przyznana Koledze Jerzemu Gurawskiemu, a rok później Koledze Marianowi Fikusowi.

 

Kapituła [Nagrody] podkreśla konsekwentną postawę twórczą Kolegi Jerzego Gurawskiego oraz jego bezkompromisowe stanowisko wobec koniunkturalnych zachowań zawodowych  i szczególną aktywność środowiskową. A w odniesieniu do Profesora Mariana Fikusa akcentowała: szacunek dla aktywności profesjonalnej przekazywany młodym adeptom zawodu, otwartość i koleżeńską postawę (…) definiujące wzorce zachowań w zawodzie architekta.

 

Cały artykuł w ARCH #22, dostępnym w archiwum wydań.                                                                                             

ARCH #50
LISTOPAD/GRUDZIEŃ 2018
facebook