AUTOR ARTYKUŁU
IRMA KOZINA
TAJEMNICA SKÓRZANYCH SPODNI ESKIMOSKIEJ KOBIETY: ALVAR AALTO
27 sierpnia 2013 | wyślij link
TAJEMNICA SKÓRZANYCH SPODNI ESKIMOSKIEJ KOBIETY: ALVAR AALTO

CHOĆ UWAŻANY JEST ZA GŁÓWNEGO PRZEDSTAWICIELA FIŃSKIEGO MODERNIZMU, NIE POPIERAŁ W PEŁNI POSTULATÓW FUNKCJONALISTÓW. ALVAR AALTO DĄŻYŁ DO TWORZENIA NOWOCZESNEJ ARCHITEKTURY O BARDZIEJ LUDZKIM OBLICZU, ZINDYWIDUALIZOWANEJ I SZANUJĄCEJ TRADYCJĘ

 

 

O słynnym wazonie Savoy, wymyślonym przez fińskiego projektanta Alvara Aalto, napisano już chyba tony artykułów. Niewątpliwie wyróżnia się on znacząco pośród milionów szklanych naczyń – z uwagi na swój nieregularny i w gruncie rzeczy bardzo nietypowy kształt. W widoku z góry przypomina kałużę o obrysie utworzonym z pięciu nierówno wylewających się fałd. Dla jednych stanowiące brzusiec tego naczynia fale, są aluzją do nazwiska projektanta (Aalto po fińsku oznacza właśnie falę), dla innych sugerują skandynawski krajobraz charakteryzujący się występowaniem ogromnej ilości fiordów i jezior o sinusoidalnej linii brzegowej. Znaczna część krytyków powołuje się w swych wywodach na rysunki powstałe w 1936 roku, na których cała seria szklanych naczyń (tace, wazony, szklanki ) opatrzona jest tajemniczym podpisem „Skórzane spodnie eskimoskiej kobiety”. Wszyscy podkreślają nowatorstwo rozwiązania, polegające na zastosowaniu formy, która umożliwia swobodne ułożenie kwiatów oraz sprzyja wykorzystaniu tych nietuzinkowych przedmiotów do wielu niekonwencjonalnych celów. Jaki jest rzeczywisty związek tego dizajnerskiego gadżetu z eskimoską odzieżą? Na to pytanie Aalto nie chciał nigdy udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Przyczyną tej szczególnej powściągliwości w zakresie wyjaśniania genezy projektu mogą być okoliczności jego powstania. (…)

 

5.0.2

 

 

Chociaż Alvar Aalto uważany jest za głównego przedstawiciela fińskiego modernizmu – znał osobiście Le Corbusiera i László Moholy-Nagy’a, uczestniczył w konferencji CIAM-u w 1929 roku i był zwolennikiem naprawiania świata przy pomocy architektury – nie popierał nigdy w pełni wszystkich postulatów funkcjonalistów. Sprzeciwiał się porównywaniu mieszkania do maszyny, zaoponował także przeciwko proponowanemu przez Aino wyposażeniu budowanego przez tę architektoniczną parę sanatorium przeciwgruźliczego w Paimio w meble z rur stalowych, produkowane w fabryce założonej przez Marcela Breuera z Bauhausu. Aaltowie zakupili na próbę słynne krzesło Wassily, jednak Alvar uznał, że kuracjusze lepiej zareagują na meble gięte z drewna i specjalnie dla nich w 1930 roku zaprojektował fotel z laminowanej sklejki, sprzedawany dzisiaj pod nazwą Paimio armchair 41. U Breuera Aalto zapożyczył jedynie ergonomiczny kąt nachylenia siedziska – jego zdaniem ułatwiający oddychanie pacjentom chorym na gruźlicę. W większym stopniu inspirował się jednak tradycyjnym rzemiosłem fińskim, nawiązując do rodzimych sposobów kształtowania płóz sań. Przy okazji wymyślił i opatentował wyginanie laminowanej sklejki siedziska w dwa zaokrąglone brzegi, które stały się łagodnym oparciem dla karku i nóg, pełniąc jednocześnie funkcję konstrukcyjną. Alvar uważał, ze metalowe rurki działałyby źle na psychikę pacjentów. Aino zaproponowała dla sanatorium w Paimio minimalistyczne taborety z kołem siedziska ze sklejki, osadzonym na wsporniku z trzech rur, spiętych u dołu niepełnym metalowym okręgiem. Alvar przekształcił ten projekt w ikoniczny już dzisiaj Taboret 60, produkowany do tej pory przez firmę ARTEK. Jego sukces opierał się między innymi na unikatowej technologii wyginania nóg z łat brzozowych, opatentowanej przez Aalto w 1933 roku. Ten najbardziej minimalistyczny z produktów fińskiego romantyka dizajnu obchodzi więc obecnie swoje osiemdziesiąte urodziny!

 

3

Zmarłej w 1949 roku żonie Aalto zawdzięczał holistyczne podejście do projektowania, polegające na wyposażaniu wnętrz wznoszonych przez niego obiektów w dopasowane do nich umeblowanie. Założenie to przyjmował jako zasadę nie tylko podczas pracy nad kameralnymi willami, biurami i restauracjami, lecz także w przypadku gmachów publicznych. Dość szczególnym tego przykładem jest gmach ratusza w Säynätsalo z 1951 roku, gdzie architekt zawarł wiele symbolicznych odniesień w proporcjach poszczególnych brył oraz w sposobie aranżacji sali posiedzeń Rady Miejskiej, nad którą zawisł niemal sakralny w swym charakterze strop dźwigany na „motylich” podporach. Poszczególne zestawy mebli w tej sali służyły hierarchizacji przestrzeni. (…) Oczywiście, wszystkie meble opracował sam Aalto, który decydował nawet o formie klamek w tym budynku, nadając im kształt rękojeści z mosiądzu, misternie oplecionego cienkimi paskami giętego drewna. Jak zawsze, tak i w tym przypadku fiński architekt ukazał możliwość tworzenia nowoczesnej architektury o bardziej ludzkim obliczu, zindywidualizowanej, szanującej tradycję i oddającej hołd tradycyjnym materiałom, takim jak drewno, cegła, skóra i mosiądz. Z Ludwikiem Mies van der Rohe łączyła go bezwzględnie jedna ważna cecha: obydwaj byli przekonani o dużym znaczeniu szczegółów! Współcześni Finowie czczą Aalto jako jednego ze swych bohaterów narodowych. Z dumą przyznają: „Jeśli jesteś projektantem produktów przemysłowych i w swym życiorysie podkreślasz, że pochodzisz z Finlandii, masz większe szanse, że dostaniesz pracę, gdyż wyobraźnia pracodawcy łączy cię podświadomie z wielkimi osiągnięciami fińskiego wzornictwa, rozsławionego dzięki projektom z pracowni Alvara Aalto”.

 

 

11

 

 

FOTO: DZIĘKI UPRZEJMOŚCI FIRMY ARTEK ORAZ ALVAR AALTO MUSEUM

 

Cały artykuł w lipcowo-sierpniowym numerze ARCH#18, dostępnym w archiwum wydań http://www.archsarp.pl/kategoria-produktu/arch.

ARCH #54
LIPIEC/SIERPIEŃ 2019
facebook