AUTOR ARTYKUŁU
IRMA KOZINA
IKONY DESIGNU: LUIGI COLANI – NAJBARDZIEJ „AERODYNAMICZNY” DIZAJNER ŚWIATA
11 lipca 2013 | wyślij link
IKONY DESIGNU: LUIGI COLANI – NAJBARDZIEJ „AERODYNAMICZNY” DIZAJNER ŚWIATA

Colani, wizjoner z Karlsruhe, nazywany bywa geniuszem aerodynamicznego wzornictwa. W swoich projektach stosuje zazwyczaj rozwiązania i formy podpatrzone w naturze. Choć wiele zaprojektowanych przez niego przedmiotów nie weszło do seryjnej produkcji – i tak miały olbrzymi wpływ na współczesny design

 

 

Dla wielu kierowców ciężarówek trzecie tysiąclecie rozpoczęło się wizualnym szokiem – w 2002 roku z Hanoweru wyruszył na podbój świata zaprojektowany przez Luigiego Colani ciężarówkowy superpojazd Mercedes-Benz Spitzer Silo Truck, stworzony z myślą o tym, by zredukować zużycie paliwa jedynie poprzez zmianę kształtów kabiny i naczepy, bez ulepszania właściwości silnika. Balansujący po szosie na swoich 18 kołach srebrny potwór z rozwartą rybią paszczą bez szczególnego wysiłku skupiał na sobie uwagę wszystkich uczestników ruchu. Modelowana w nowoczesnych, lekkich tworzywach bryła eksperymentalnego niemieckiego ciągnika siodłowego odznaczała się aerodynamicznym „wcięciem w talii”, rozdzielającym wypierane w pędzie powietrze na dwa strumienie opływające bez oporu ważący kilkadziesiąt ton ładunek. Nikt nie miał wątpliwości, że ten kojarzący się z odyseją kosmiczną pojazd inicjował nową erę w samochodach ciężarowych, w których zasadniczo od lat 50. XX wieku niewiele się zmieniało. Internet zapełnił się nagrywanymi komórką filmikami, ukazującymi mechaniczne megalodony projektu wizjonera z Karlsruhe podczas skomplikowanych manewrów drogowych, jednak wbrew powszechnym oczekiwaniom te metaliczne kolosy o obłych, biomorficznych formach nie zastąpiły przemierzających do dziś spokojnie nasze autostrady ciężkich sześciennych TIR-ów. Colani winą za ten stan rzeczy obarcza przemysł naftowy, który straciłby zapewne co najmniej połowę dotychczasowych zysków, gdyby wszystkie ciężarówki produkowano zgodnie z linią opracowaną przez niemieckiego geniusza aerodynamicznej motoryzacji. Prawdziwe powody powstrzymania designerskiej rewolucji w transporcie ciężkim wydają się jednak znacznie bardziej skomplikowane. Wystarczy w tym miejscu wspomnieć, że opracowywany przez Colaniego przy współpracy z Siemensem w 2007 r. „Concord na kółkach” – ciężarówka z kabiną wyprofilowaną z przodu jak rakieta – kosztował prawie milion euro! (…)

 

 

9

 

Wiele pomysłów Luigiego Colani nie kończy się ostatecznym wdrożeniem projektu do produkcji seryjnej. W latach 1968–71 w niemieckich domach handlowych można było zobaczyć osobliwą kulę z nowoczesnym wyposażeniem kuchennym oferowanym przez renomowaną firmę Poggenpohl, funkcjonującą pod nazwą „kitchen satellite”. Colani wymyślił ten model jako aneks montowany do domu o eliptycznym zarysie, awangardowy z uwagi na poziom rozwiązań technicznych stosowanych w gospodarstwie domowym oraz formę, przypominającą scenografię do popularnych w owym czasie filmów z gatunku science fiction. Chyba równie zaskakująco działa na dzisiejszego klienta rotacyjny dom Hanse-Colani Rotorhaus, zaprojektowany w 2004 roku z myślą o ludziach aktywnych, zainteresowanych częstą zmianą miejsca pobytu i ograniczających swoje potrzeby życiowe do niezbędnego minimum. Jest to przenośny segment, założony na planie kwadratu o boku mierzącym 6 metrów, w którego narożnik wpisano obrotowy rdzeń z łazienką, kuchnią i łóżkiem. Przy zastosowaniu takiej aranżacji jedno duże wnętrze służy jako przestrzeń bazowa dla funkcji zmiennych, uzyskiwanych poprzez sterowanie pilotem regulującym ustawienia segmentów ukrytych w rdzeniu. Stałym elementem tego przenośnego domu jest ulokowana z boku ubikacja połączona z aneksem mieszczącym szafę. (…)

 

W zasadzie wszystkie projekty Colaniego cechuje tego typu uniwersalność. Właściwa im jest także pewna wspólnota stylu: nigdy nie ma w nich kątów prostych! Colani preferuje bowiem formy wzorowane na przyrodzie, obłe i aerodynamiczne, odpowiadające stylizacji opatrywanej czasem mianem streamline. Ulubioną maksymą tego twórcy jest twierdzenie, że najlepsze pomysły designerskie znaleźć można w świecie przyrody. Projektant musi przedstawić propozycję rozstrzygnięcia jakiegoś trudnego problemu opracowaną w stosunkowo krótkim czasie, tymczasem przyroda podsuwa nam rozwiązania powstałe w toku ewolucji trwającej nieraz tysiące lat. Projektując wahadłowce kosmiczne dla NASA Colani nurkował w morskich głębinach i zbierał materiał badawczy obserwując aerodynamikę stworzeń podwodnych. Nawet przy opracowywaniu serwisu do herbaty dla Rosenthala kierował się prawami zaczerpniętymi z biosfery, przyjmując strukturę kropli (zawartą w nazwie serwisu – Drop) jako najkorzystniejszy kształt dla naczyń ze względu na zasadę oszczędności materiałowej. (…)

 

 

12

 

Wiele przedmiotów powstałych na desce kreślarskiej w pracowni Colaniego ma dziś status ikony designu. Są wśród nich markowe długopisy, krzesła, lampy, butelki na wodę mineralną, opakowania perfum, a nawet wzory tapet i dywaników łazienkowych. Wymyślony przez tego projektanta kształt obudowy aparatu fotograficznego (słynna lustrzanka Canon T90) okazał się przełomem w produkcji sprzętu fotograficznego, jego słuchawki firmy Sony włączono do stałej kolekcji Museum of Modern Art w Nowym Jorku już w 1989 roku, a stworzony przez niego model Lotec Colani Testa D’Oro, napędzany silnikiem Ferrari, do dzisiaj rozwija niepokonaną prędkość (ok. 350 km/h). I chociaż nie brakuje złośliwców twierdzących, że rozwiązania projektanta z Karlsruhe są nieludzkie (by przyjąć proponowaną przez niego pozycję leżącą w samochodzie wyścigowym trzeba by sobie ponoć było dać wyłamać kończyny ze stawów!), dla wielu współczesnych designerów jest on człowiekiem z wizją wyprzedzającym naszą epokę. Pytany o źródło twórczego natchnienia autor kultowego już dzisiaj BMW 700 (nazywanego też BMW 700 Colani) wspomina: „Gdy byłem małym dzieckiem i zażądałem od rodziców zabawek, mój ojciec wręczył mi narzędzia i poradził, bym sam sobie coś skonstruował. W wieku czterech lat potrafiłem posługiwać się lutownicą i od najmłodszych czasów bawiłem się przedmiotami, które sam potrafiłem wykonać”. (…)

 

 

BIO | Luigi Colani – urodzony w 1928 r. w Berlinie, rzeźbiarz, malarz, konstruktor statków kosmicznych, projektant przedmiotów użytkowych i urbanista, syn szwajcarskiego scenografa filmowego i Polki pracującej jako suflerka w teatrze Maxa Reinhardta, absolwent berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz inżynierskich studiów aerodynamiki na paryskiej Sorbonie. W 1952 r. podjął pracę w laboratorium naukowym Douglas Aircraft Company w Kalifornii, po dwóch latach przeniósł się do Francji, a następnie osiadł w Niemczech. Projektował nadwozia samochodów Alfa Romeo, Lancia, Volkswagen i BMW, porcelanę dla firm Villeroy & Boch oraz Rosenthal, pióra i długopisy marki Pelikan, meble Kusch+Co. W 1982 r. wyjechał do Japonii, by współpracować z firmami Sony, Yamaha, Seiko, Hitachi, Nissan i Canon. Od 1991 r. wykonuje także projekty dla NASA, prowadzi własne centrum designu w Karlsruhe, wykłada na wielu uczelniach.

 

 

Tekst opublikowany został w nr 17 ARCH. Całość artykułu dostępna jest w drukowanej wersji magazynu – http://www.archsarp.pl/kategoria-produktu/arch

ARCH #54
LIPIEC/SIERPIEŃ 2019
facebook