AUTOR ARTYKUŁU
ANNA CYMER
ZA-MIESZKANIE 2012. MIASTO OGRODÓW, MIASTO OGRODZEŃ
30 kwietnia 2013 | wyślij link
ZA-MIESZKANIE 2012. MIASTO OGRODÓW, MIASTO OGRODZEŃ

Ekspozycja prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie była pierwszym znaczącym projektem Instytutu Architektury – na warsztat wzięto różne rodzaje współczesnego budownictwa mieszkalnego. Pretekstem do rozważań była setna rocznica słynnej Wystawy Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowem

 

Każdy miłośnik historii architektury polskiej wie, jak wielkie znaczenie miała Wystawa Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowem, która prezentowana była na terenie koło krakowskich Błoń w 1912 roku. Jej twórcy mieli ambicje podania recepty na bolączki mieszkaniowe doskwierające społeczeństwu u progu xx wieku. Przepełnione miasta, do których nie dotarły jeszcze wodociągi i kanalizacja, z tysiącami robotników gnieżdżących się na niewielkich powierzchniach wielofunkcyjnych pomieszczeń, które były raczej namiastką mieszkania niż jego synonimem. Problem ten był palący także w Krakowie, choć nie był wielką metropolią to jednak ograniczony pierścieniem dziewiętnastowiecznych fortyfikacji dusił się z braku przestrzeni i możliwości rozbudowy, plasując się wysoko w mało zaszczytnym rankingu miast o największej gęstości zaludnienia.

 

Józef Czajkowski, Ludwik Wojtyczko, Franciszek Mączyński, Adolf Szyszko-Bohusz i inni zaproponowali nowe spojrzenie na podmiejski dworek, bliźniaczy budynek dla robotników, dom dla rzemieślnika oraz zagrodę włościańską. Ich wizja była wynikiem zmian zachodzących na początku xx wieku w architekturze europejskiej i w myśleniu o mieszkaniu, jego jakości, powierzchni, naświetleniu, warunkach sanitarnych itd. Nie bez znaczenia był tu także wpływ idei miasta-ogrodu. To, co zaprezentowano przy Błoniach stało się wyznacznikiem stylistyki budynków wznoszonych przez kolejne 20 lat.

 

Setna rocznica otwarcia tamtej wystawy stała się pretekstem do zastanowienia się na tym, co z tych szczytnych idei zostało nam na początku XXI wieku. (…)

 

Nad tą kwestią zastanawiają się kuratorzy wystawy Za-mieszkanie 2012. Miasto ogrodów, miasto ogrodzeń: Dorota Jędruch, Dorota Leśniak-Rychlak, Agata Wiśniewska i Michał Wiśniewski – twórcy Instytutu Architektury. Ekspozycja prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie była pierwszym znaczącym projektem tej nowej organizacji zajmującej się badaniem architektury, w tym przypadku na warsztat wzięto różne rodzaje budownictwa mieszkalnego. Kuratorzy nie dają jednak żadnej recepty na bolączki współczesnego mieszkalnictwa, nie rozwiązują problemów społeczno-przestrzennych polskich miast. Można się zastanowić czy taka recepta jest możliwa? Z pewnością budowa przy Błoniach kilku budynków mieszkalnych, wzorem pierwszej ekspozycji, byłaby niemożliwa do zrealizowania. Wystawa współczesna nie miała za zadanie dawać gotowego rozwiązania, ale wywołać dyskusję wokół kondycji polskiego mieszkania xxi wieku.

 

Wnioski nasuwają się same: obecnie potencjalny mieszkaniec Krakowa, ale także każdego dużego miasta, ma do wyboru kilka możliwości, które najczęściej są uzależnione od stanu jego portfela: kamienica, blokowisko, osiedle zamknięte oddalone od centrum, dom na przedmieściu, podmiejską rezydencję lub osiedle socjalne, każde z nich ma swoje plusy i minusy: usługi na wyciągnięcie ręki lub znacznie oddalone, hałas lub cisza, wysoki lub niski czynsz, mały lub duży metraż, życie sąsiedzkie lub jego brak, itd. Niestety, niektórym mieszkańcom to samo życie wybrało rodzaj budownictwa i nie mieli na to zbytniego wpływu. Wystawie towarzyszyły także akcje społeczne organizowane razem z mieszkańcami: piknik rodzinny, spacery po blokowiskach, biwakowanie na dziedzińcu apartamentowca, a także zorganizowany przed gmachem muzeum ogród, który dzięki kwiatom i ziołom wprowadził namiastkę sielskości w pobliże Alei Trzech Wieszczów. (…)

 

Wystawa Za-mieszkanie. Miasto ogrodów miasto ogrodzeń została uhonorowana nagrodą Supermarki Radia Kraków 2012 jako najważniejsze wydarzenie kulturalne ubiegłego roku.

 

 

Artykuł opublikowany został w 16 numerze ARCH. Całość artykułu dostępna jest w drukowanej wersji magazynu – kontakt: archiwum(at)archsarp.pl

ARCH #57
STYCZEŃ/LUTY 2020
facebook